Weekend nowej muzyki
2011-03-29 19:59:44

banerDobiegÅ‚ koÅ„ca tegoroczny 4. Festiwal PrawykonaÅ„, organizowany przez NarodowÄ… OrkiestrÄ™ SymfonicznÄ… Polskiego Radia w Katowicach. Festiwal szczególny, bowiem jego program jak co roku, w caÅ‚oÅ›ci wypeÅ‚nionymi byÅ‚ dzieÅ‚ami, wykonywanymi w Polsce (niektóre z utworów doczekaÅ‚y siÄ™ już Å›wiatowego prawykonania) po raz pierwszy. Konfrontacja z programem katowickiej imprezy stwarza zatem niepowtarzalnÄ… okazjÄ™ do wglÄ…du w krajobraz kompozytorski najnowszej muzyki polskiej.

Trzy dni, siedem koncertów, blisko trzydzieÅ›ci prawykonanych dzieÅ‚. W programie znalazÅ‚y siÄ™ utwory zarówno kompozytorów o ugruntowanej już pozycji na polskiej scenie muzycznej, m.in. Zbigniewa Bargielskiego, Krzysztof Meyera, Grażyny PstrokoÅ„skiej-Nawratil, Piotra Mossa, Krzesimira DÄ™bskiego, jak również mÅ‚odszej generacji twórców: Aleksandra Nowaka, Macieja JabÅ‚oÅ„skiego, Justyny Kowalskiej-LasoÅ„, czy MikoÅ‚aja Góreckiego.

NOSPR festiwal prawykonaÅ„Poziom przedstawionych kompozycji byÅ‚ nierówny, co w przypadku festiwalu muzyki nowej wydaje siÄ™ rzeczÄ… najzupeÅ‚niej naturalnÄ…. Z zadowoleniem można jednak stwierdzić, iż kolejne dni festiwalu przyniosÅ‚y kilka interesujÄ…cych kompozycji. Pod tym wzglÄ™dem najbardziej udany okazaÅ‚ siÄ™ finaÅ‚owy, niedzielny koncert, w czasie którego zaprezentowana zostaÅ‚y m.in. kompozycja Aleksandra Nowaka utwór PÅ‚acz dziecinko pÅ‚acz, opatrzona przez kompozytora podtytuÅ‚em „mini” koncert na skrzypce i orkiestrÄ™ kameralnÄ….  (kompozytor o swoim utworze tutaj).

NOSPR i Chór Polskiego Radia w Karakowie, dyr. MichaÅ‚ Klauza. Fot. Maciej ChiżyÅ„ski

OdwoÅ‚ujÄ…c siÄ™ do technik minimalistycznych, a przy tym zamykajÄ…c swoje dzieÅ‚o w prostej, zwartej dwuczęściowej formie, stworzyÅ‚ kompozytor utwór zaskakujÄ…co zróżnicowany, w którym –szczególne miejsce zajmujÄ… nawiÄ…zania do różnych gatunków muzycznych, gra konwencjami oraz niebanalna instrumentacja. Ciekawa pod wzglÄ™dem kolorystycznym i instrumentacyjnym okazaÅ‚a siÄ™ również kompozycja BronisÅ‚awa Kazimierza Przybylskiego Tutto è sciolto  na gÅ‚os (rewelacyjna Urszula Kryger!) i orkiestrÄ™ kameralnÄ… -  swoisty nokturn, wysublimowana pod wzglÄ™dem kolorystycznym,  muzyczna interpretacja wiersza Jamesa Joyce’a. Również najmÅ‚odsze pokolenie odnalazÅ‚o w czasie niedzielnego koncertu swojego mocnego przedstawiciela. Mowa o Grzegorzu PieÅ„ku, którego kompozycja Virtual Memories na zespóÅ‚ smyczkowy zabrzmiaÅ‚a w Å›wietnej interpretacji zespoÅ‚u AUKSO pod wodzÄ… Marka Mosia.„Muzyka (tzw. wysoka) ma być bodźcem, czymÅ›, co skÅ‚ania do refleksji, przemyÅ›leÅ„, może nawet do zmiany postrzegania pewnych rzeczy, a nie listem od kompozytora. Innymi sÅ‚owy: nie jest ważne, co kompozytor chciaÅ‚ zawrzeć w utworze, lecz to, co sÅ‚uchacz w nim sÅ‚yszy i czuje” – zdradza w rozmowie mÅ‚ody kompozytor. I wÅ‚aÅ›nie do takiego odbioru muzyki skÅ‚ania  kompozycja PieÅ„ka: otwarta, niezwiÄ…zana tokiem narracji, barwna brzmieniowo i zwieszona w innej przestrzeni czasowej.

Kwartet Śląski, Festiwal Prawykonań Katowice

Jako jednÄ… z  najbardziej udanych kompozycji  pozostaÅ‚ych dni festiwalu wymieÅ„my MadrygaÅ‚ na dwa fortepiany Grażyny PstrokoÅ„skiej-Nawratil – utwór szeroko wykorzystujÄ…cy możliwoÅ›ci  brzmieniowe fortepianów (również poprzez zastosowanie niestandardowych technik wydobywania dźwiÄ™ku), w którym kompozytorka wierna historycznemu pierwowzorowi formalnemu (tytuÅ‚owemu madrygaÅ‚owi) w ramach swobodnej formy przedstawiÅ‚a  muzykÄ™  nastrojowo zróżnicowanÄ… i afektywnÄ… w wyrazie, dalekÄ… jednak od jakichkolwiek stylizacji. Do udanych realizacji zaliczyć  można również kompozycjÄ™ MikoÅ‚aja Góreckiego Zan tantemiquico na orkiestrÄ™ – kolejnÄ… kompozycjÄ™ podczas tego festiwalu, utrzymanÄ… w onirycznym nastroju (tytuÅ‚ kompozycji oznacza po polsku „przychodzimy tu tylko Å›nić”), kontemplacyjnÄ… i nieco odrealnionÄ…, obfitujÄ…cÄ… w eufoniczne brzmienia i skÅ‚aniajÄ…cÄ… sÅ‚uchacza do nowego, pozbawionego napięć i oczekiwaÅ„ sposobu odbioru muzyki.

Kwartet ÅšlÄ…ski. Fot. Marcin KÅ‚ak

Pozytywnie przyjÄ™ta zostaÅ‚a również kompozycja Macieja JabÅ‚oÅ„skiego Fuori na dwa fortepiany i orkiestrÄ™ symfonicznÄ…, która zabrzmiaÅ‚a w Å›wietnej interpretacji Emilii Sitarz i BartÅ‚omieja WÄ…sika, tworzÄ…cych zespóÅ‚ LutosÅ‚awski Piano Duo (czytaj wiÄ™cej o zespole). WÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci brzmieniowe, wynikajÄ…ce z przestrojenia instrumentów i ich umiejÄ™tne wykorzystanie w budowaniu narracji muzycznej: to zdecydowanie najwiÄ™ksze atuty Fuori.

WiÄ™kszoÅ›ci przedstawionych w czasie festiwalu kompozycji nie można odmówić bogactwa brzmienia, ciekawych pomysÅ‚ów instrumentacyjnych i kolorystycznych. CzÄ™sto zawodziÅ‚ jednak zmysÅ‚ formalny, w wyniku czego ciekawe niejednokrotnie pomysÅ‚y ginęły w gÄ…szczu przeÅ‚adowanej konstrukcji.  W programie pojawiÅ‚a siÄ™ również zastanawiajÄ…co dużo liczba utworów którym zdecydowanie bliżej do nurtu muzyki popularnej, czy filmowej, aniżeli do stylistyki, którÄ… zwykliÅ›my nazywać „muzykÄ… artystycznÄ…”. 

Festiwal PrawykonaÅ„ to przede wszystkim Å›wiÄ™to kompozytorów i to na nich w gÅ‚ównej mierze koncentruje siÄ™ uwaga publicznoÅ›ci. Nie należy jednak zapominać, iż jest to również wydarzenie, w ramach którego prezentujÄ… siÄ™ i promujÄ… najlepsze Å›lÄ…skie zespoÅ‚y muzyczne. Mowa tu przede wszystkim o Narodowej Orkiestrze Symfonicznej Polskiego Radia, która jest gospodarzem imprezy poczÄ…wszy od pierwszej edycji festiwalu w 2005 roku. DziÄ™ki temu że orkiestra dziaÅ‚a pod auspicjami Polskiego Radia wszystkie koncerty zaprezentowane w czasie festiwalu sÄ… rejestrowane i wszystkie bÄ™dÄ… również – co jest prawdziwym ewenementem w skali kraju – retransmitowane na antenie Programu Drugiego Polskiego Radia.

Do wspóÅ‚pracy w ramach festiwalu organizatorzy zaprosili ponadto najlepsze Å›lÄ…skie zespoÅ‚y m.in.: AUKSO, CameratÄ™ Silesia, OrkiestrÄ™ Muzyki Nowej, czy Kwartet ÅšlÄ…ski. Przyznać należy, że pod wzglÄ™dem wykonawczym festiwal staÅ‚ na naprawdÄ™ wysokim poziomie, co tylko potwierdza jak silnym oÅ›rodkiem na muzycznej mapie Polski jest dziÅ› ÅšlÄ…sk.  Nie zawiedli również soliÅ›ci, którzy po mistrzowsku radzili sobie z realizacjÄ… technicznie karkoÅ‚omnych rozwiÄ…zaÅ„, od których wspóÅ‚czeÅ›ni kompozytorzy – jak wiadomo - raczej nie stroniÄ…. Szczególne brawa dla Jerzego DybaÅ‚a, za interpretacjÄ™ Stories for Double Bass and Orchestra Krzesimira DÄ™bskiego, jak również dla Krzysztofa Lasonia za kreacjÄ™ w utworze Po Jesieni Wojciecha WidÅ‚aka, oraz dla Piotra PÅ‚awnera, którego udziaÅ‚em staÅ‚o siÄ™ prawykonanie wspomnianego już „mini koncertu” skrzypcowego Aleksandra Nowaka. Szczególnie silnie w pamiÄ™ci sÅ‚uchaczy zapisze siÄ™ z pewnoÅ›ciÄ… interpretacja, Dominika PoÅ‚oÅ„skiego -  powracajÄ…cego do życia koncertowego po ciężkiej chorobie wiolonczelisty, który w czasie finaÅ‚owego koncertu wykonywaÅ‚ partiÄ™ solowÄ… w specjalnie dla niego skomponowanym utworze …set…rise SÅ‚awomira Zamuszki na wiolonczelÄ™ solo na prawÄ… rÄ™kÄ™ i maÅ‚Ä… orkiestrÄ™ symfonicznÄ….

Joanna Wnuk Nazarowa - dyrektor programowy, Å›wiÄ™tujÄ…cej w tym roku 75-lecie istnienia orkiestry, a zarazem inicjatorka Festiwalu PrawykonaÅ„, podkreÅ›la, iż upowszechnianie najnowszej muzyki polskiej stanowi istotnÄ… część misji katowickiego zespoÅ‚u od poczÄ…tku jego istnienia. Promocja nowej muzyki oraz – co chyba  istotniejsze, stymulowanie nowej twórczoÅ›ci kompozytorskiej to również dwa filary, na których wspierajÄ… siÄ™ dziaÅ‚ania festiwalu - wydarzenia, które poprzez swojÄ… misjÄ™ nawiÄ…zuje do dziaÅ‚alnoÅ›ci wieloletniego dyrektora Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia  Grzegorza Fitelberga, który jest swego rodzaju patronem duchowym caÅ‚ego przedsiÄ™wziÄ™cia, a o którego zasÅ‚ugach w zakresie promowania nowej muzyki tak  pisaÅ‚ Witold LutosÅ‚awski:

Talent Fitelberga, jego Å›wietne znawstwo wspóÅ‚czesnego jÄ™zyka muzycznego, jego entuzjazm dla nowo powstaÅ‚ych utworów, dla prawdziwie twórczej próby, byÅ‚y olbrzymim dopingiem dla mÅ‚odych kompozytorów. Wobec mÅ‚odej muzyki polskiej Fitelberg speÅ‚niaÅ‚ rolÄ™ prawdziwej instytucji propagandowej, bez której trudno byÅ‚oby twórcom w owym czasie rozwinąć swe talenty i zdobyć konieczne doÅ›wiadczenia.

Pozostaje jedynie życzyć melomanom, aby wpÅ‚yw Fitelberga z coraz wiÄ™kszÄ… mocÄ… oddziaÅ‚ywaÅ‚ na organizatorów polskiego życia muzycznego. Bowiem tylko dziÄ™ki ich entuzjazmowi, bezkompromisowoÅ›ci i wyczuciu muzycznemu mÅ‚oda muzyka bÄ™dzie mogÅ‚a odnaleźć drogÄ™ na estrady koncertowe, mÅ‚odzi twórcy otrzymajÄ… szansÄ™ prezentowania siÄ™ szerokiej publicznoÅ›ci, sami sÅ‚uchacze wreszcie możliwość obcowania, ze wspóÅ‚czesnÄ… im sztukÄ…. Tegoroczna edycja Festiwalu PrawykonaÅ„ byÅ‚a z pewnoÅ›ciÄ… kolejnym ważnym krokiem w  kierunku przywrócenia muzyce nowej należnego jej miejsca w polskim życiu koncertowym.

Anna Domańska


Więcej:
Kobieta zmienną jest, czyli Sinfonietta Cracovia wraz z Soyoung Yoon i Amelią Maszońską2017-07-29 09:04:28relacja z finałowego koncertu Sinfonietta Festival
Polska odsłona Jerozolimy – koncert Veretski Pass na 27. Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie2017-07-05 19:46:26 Fuzję wieloetnicznego repertuaru ludowego wykonywanego w południowo-wschodniej Europie przed II wojną światową zaprezentował zespół Veretski Pass. W programie koncertu pojawiły się mazurki, krakowiaki
B(b)liski czy D(d)aleki Wschód? - Dudu Tassa & The Kuwaitis, Shye Ben Tzur & The Rajasthan Express, Neta Elkayam na 27. Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie2017-07-04 08:51:25Koncerty odsłoniły nieco egzotyczne dla polskiego słuchacza oblicze Jerozolimy
Żydowski jazz z Lower East Side - Paul Shapiro na 27. Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie2017-07-02 14:26:09Środowy koncert Paula Shapiro z zespołem był doskonałą okazją do odprężenia w towarzystwie doświadczonych jazzmanów. Przeniósł słuchaczy w świat nowojorskich klubów jazzowych
Nowa Jerozolima – koncert kantorów podczas 27. FKŻ2017-06-29 09:42:49Tegoroczny koncert kantorów był dość szczególny na tle analogicznych wydarzeń z poprzednich edycji Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie. Chyba stosunkowo najmniej było w nim
„All is Film Music” -- Urodzinowa Gala 10. FMF w TAURON Arenie Kraków!2017-05-23 19:17:19„To ogromny zaszczyt móc przyjąć nagrodę wielkiego Wojciecha Kilara, jego muzyka jest inspiracją dla wszystkich, to prawdziwe K2!” – powiedział Howard Shore podczas wczorajszej Gali Jubileuszowej FMF „All is Film Music”
10. FMF: od „Cinematic Piano” do „Dance2Cinema”2017-05-23 19:11:52Jean-Michel Bernard w improwizacji filmowej i Giorgio Moroder w plenerowym dance party w Krakowie
10 FMF: „Niekończąca się opowieść”2017-05-23 18:35:01Światowa premiera filmu z oryginalną muzyką Klausa Doldingera na żywo
Ada Sari i wszystko jasne!2017-05-22 07:39:10Koncertem laureatów zakończył się w sobotę wieczorem XVII Międzynarodowy Konkurs Sztuki Wokalnej im. Ady Sari w Nowym Sączu. Przed publicznością wystąpili zdobywcy najwyższych nagród.
FMF rozpoczęty! Muzyka Abla Korzeniowskiego w Centrum Kongresowym ICE Kraków2017-05-19 06:41:34Koncert monograficzny z muzyką filmową polskiego kompozytora zainaugurował jubileuszową, dziesiątą edycję Festiwalu Muzyki Filmowej w Krakowie.